Nogmaals België

Zoals we eerder al lieten weten is Monique voor visserstruien op pad gegaan in België. Ze heeft héél véél gevonden, in allerlei musea en museumpjes. Maar wat ze niet vond?? Zelfgebreide visserstruien.

Nieuwpoort, ca 1909
(De Zuttere)

Op de meeste foto's hebben de vissers oliegoed aan of een kiel. Soms is er wel te zien dat er een trui onder zit. Of dat dan een Engelse trui is of een zelfgebreide blijft de vraag. Via via komt Monique in contact met een dame uit Oostende. Zij vertelt het volgende:

Nog meer raadsels in Yerseke

Gaandeweg de zoektocht lijkt het of we steeds minder weten in plaats van meer. Of zijn we misschien te kritisch?

Al eerder lieten we jullie weten over ons dilemma: we noemen een trui naar de eerste plaats waar we die vinden. Maar is dat wel terecht? Waar wij nu tegen aan lopen is het volgende:

In het Zeeuws archief duikelen we deze foto op:

De foto is gemaakt in Yerseke. De datering is erg breed (lang?): ergens tussen 1900 en 1915 (we vinden verschillende dateringen) en uitgegeven als prentbriefkaart door uitgeverij F. Sandijck.

Nu komen de raadsels: de foto is gemaakt in Yerseke, daarover is weinig twijfel. Dan zullen de mannelijke personen op de foto ook wel van 'Yese' zijn. Is dat zo? Of toch niet?? Er staan verschillende truien op de foto. Ze wijken echter allemaal af van de truien die we eerder vonden op Yerseke: druk bewerkt en daardoor gebreid van veel wol, dus duur.

Wat is er te zien? Bij de witte pijlen: de jongen op de voorgrond heeft een gladde trui met visnet, wieber, diamant of ruit aan. De man er achter, met de pijp, vermoedelijk ook. De jongeman en de jonge jongen bij de blauwe pijl hebben allebei een blokjestrui aan. Die vinden we ook in Tholen én in Arnemuiden.

Nu kunnen we conclusies trekken óf vragen stellen. Wij besluiten tot het laatste:

1. Is de visnet trui specifiek voor Tholen, of werd die ook op andere plaatsen in de provincie gedragen?
2. De blokjes: we vinden ze in verschillende vormen. Is dit de variant van Yerseke, of is het er één van Arnemuiden of Tholen?
3. Blijkt ons (oude) idee dat niet zozeer de plaats maar juist de vrouw die de trui breit bepaald wat er gemaakt wordt (en heeft de visser misschien een beetje inspraak)?
4. Óf: zijn de mannen op bovenstaande foto helemaal niet afkomstig van Yerseke, maar komen ze (oorspronkelijk) uit Tholen??

Dat we vraag 4 stellen heeft een reden. We weten na het doorzoeken van de databank Zeeuwen gezocht dat er rond 1900 twee kleine gezinnen Schot verhuizen van Tholen naar Yerseke: Hendrik Schot, gehuwd met Cornelia Deurloo en Johannes Schot, gehuwd met Adriana Kuijper. We weten ook dat beide echtparen één of meer zoons hebben (of krijgen) in Yerseke.

We hebben al verschillende lijntjes uitgezet, maar tot nu toe geen antwoord: wie zijn  de mannelijke personen op de foto? Misschien helpt het ons weer een stukje verder. Daarom: als jullie iets weten, denken of verzinnen (hoe gek het ook is) laat het ons weten!

Aan het begin van het weekeinde willen we jullie het volgende patroon (tot nu toe alléén gevonden in Yerseke ;-) meegeven: lopend want. Deze trui vinden we op verschillende foto's uit Yerseke. En hoewel de kwaliteit meestal erg matig is, is de lichtval van deze precies goed:

 

Beide foto's zijn details van afbeeldingen afkomstig uit de Zeeuwse Bibliotheek / Beeldbank Zeeland.

Het patroon bestaat uit een afwisseling van kabels en gladde banen. Wij hebben dit 'lopend want' genoemd. Voor zover wij het hebben kunnen vinden zijn de mouwen glad gebreid, in tricotsteek. Maar wat let jullie om ook de mouwen in het patroon te breien? Het is nu tenslotte niet anders dan vroeger: we breien wat we mooi vinden :-)

Interview in de Wereldregio

Enkele weken geleden werden Afnja en Stefanie geïnterviewd door Gert van Engelen, onderzoeksjournalist en schrijver voor 'Wereldregio', de streekkrant voor Schouwen en Duiveland.

Na een goed gevulde morgen en contact met de uitgever is besloten dit interview in twee delen te plaatsen.

Wij vonden het best spannend, wat wordt het voor verhaal? Voor iedereen die niet op Schouwen of Duiveland woont: dit is de link naar deel 1. Je vindt ons op pagina 12.
Het tweede deel van het interview vind je hier , ook op pagina 12.

Het wordt een boek!!

Nu het onderzoek naar de visserstruien in de Zeeuwse Delta langzaam ten einde lijkt te lopen, beraden Anja en Stefanie zich wat te doen met alle mooie vondsten en verhalen.

Na lang wikken en wegen hebben we uiteindelijk tóch besloten om er een boek van te gaan maken.

Ons oorspronkelijke idee was om de zoektocht naar de Zeeuwse visserstruien via ons blog te delen. 

Mede omdat de patronen die we ontdekken behoren tot het cultureel erfgoed en naar ons idee niet bedoeld zijn om er geld aan te verdienen.

Maar.. inmiddels hebben we zoveel moois ontdekt en zoveel bijzondere verhalen gevonden dat we alleen publicatie op ons blog wat kwetsbaar vinden. Stel je voor dat internet ooit eens uitvalt ;) dan zou alles verdwenen zijn!

De eerste ideeën voor het boek zijn inmiddels uit de pennen gerold.

Maar.. er zal nog veel werk moeten volgen. Het is dan ook nog niet helder wanneer ons boek uitgegeven zal worden. Zodra dit bekend is laten we dit natuurlijk zo spoedig mogelijk weten.

De werktitel van ons boek is inmiddels vastgelegd: 

‘Visserstruien uit de Zeeuwse Delta.. en hun Verhalen’ 

Ondertussen gaan we door met het speuren naar losse eindjes.

Zierikzee bijvoorbeeld. Stamboomonderzoek heeft meer informatie opgeleverd over de wijdverbreide vissersfamilie Schot uit Tholen, waarvan er drie broers in ca 1910 naar Zierikzee verhuisden. Zij namen ‘hun’ Thoolse truien mee en nu rest ons nader onderzoek. Is wat we op de foto’s zien een ‘verbasterd’ patroon van de Thoolse trui, of zorgt de verhuizing voor een nieuwe visserstrui?

Ook Philippine blijft lastig. Hier vinden we fotomateriaal wat zo ‘onleesbaar’ is, dat nader onderzoek richting Vlaamse kust nodig is.

Uitgebreid onderzoek in Breskens heeft al 1 trui opgeleverd. Momenteel zijn we bezig met het ontleden van een tweede exemplaar. Het blijft soms erg lastig, gelukkig worden we steeds meer ervaren in het ‘lezen’ van oude foto’s!

Ook komen er vanzelf leuke dingen op ons pad!

Zo werden Anna en Lupineke afgelopen week geïnterviewd door een journalist van de Schouwse weekkrant Wereldregio. 

En zijn we benaderd voor het geven van een lezing over de Thoolse truien.. op het eiland Tholen natuurlijk! Aangezien dit niet tot ons dagelijks werk behoort vraagt dit ook enige voorbereiding.

Dus, voorlopig zijn we nog wel even bezig ;)!

De Schotten van Zierikzee

De zoektocht voert ons verder naar Zierikzee. Een lastige bijkomstigheid is dat veel beeldmateriaal van Schouwen en Duiveland (het waren, ooit, twee eilanden) niet gesorteerd is per plaats. De zoektermen 'visserij', 'haven', 'mossel(s)' en wat je nog meer kunt bedenken leveren veel beeldmateriaal van Bruinisse en Brouwershaven. Of we vinden de haven van Zierikzee, mét schepen maar zónder mensen......

fotograaf onbekend

Toch hebben we een tipje van de sluier kunnen oplichten. We weten al dat de familie Schot uit Reimerswaal via Bergen op Zoom en Tholen naar Zierikzee en Bruinisse verhuisde. Deze connectie vinden we terug in de truien van Tholen en Bruinisse, ze lijken verdacht veel op elkaar.

De slangentrui van Arnemuiden

Als men aan Zeeuwse visserstruien denkt, denkt men vaak aan deze trui: de slangen van Arnemuiden.
Het is waarschijnlijk het beroemdste patroon van Zeeland en het stond nog niet op deze blog.

Beeldbank HVA
Visleurder Jan van Belzen

Maar, dat maken we nu goed. Deze teltekening is één van de vele mogelijkheden van het patroon. Als je goed naar oude foto's kijkt, zie je dat de maakster het patroon aanpaste naar de lengte en breedte van de trui (of de drager, zo je wilt).

Stand van zaken

Inmiddels lopen er wat zaken door elkaar die allemaal tegelijk onze aandacht vragen. Dat is wel eens een beetje lastig. De komende weken proberen we een afronding te maken met de Zeeuwse visserstruien. Een afronding? Jawel, maar dat wil niet zeggen dat onze ontdekkingstocht naar breigoed stopt.

Voor Zeeland hebben we op dit moment nog een paar vraagtekens:

1. Waar vinden we een goede foto van de trui zoals die door een Thoolse én een Bruuse visser werd gedragen. Op deze foto staat de trui:We hadden goede hoop een betere afdruk van dit moment te vinden. Helaas blijkt die foto verloren gegaan. Mocht die nog boven water komen dan brengen we jullie natuurlijk op de hoogte.
   
   

1. De Zierikzeese vissers zijn voor een deel familie van de Schotten uit Reimerswaal / Tholen. Hadden de vissers van Zierikzee een 'eigen' trui? Of droegen zij, zoals de trui die nu bekend is van Bru, een trui die vergelijkbaar is met één van de Thoolse: het hart, de ruit (drop) of helemaal glad met ribbels?Wij hebben de trui nog niet kunnen vinden.
   
   

1. Waar vinden we de trui van Philippine? Die trui was er, dat weten we zeker. Maar om van deze foto een trui te breien is meer dan een gok, dat is een wilde gok :-).
   
   

We hebben besloten in Terneuzen niet verder op zoek te gaan. Deze plaats is (en was) meer een binnenvaarthaven dan een vissershaven. De truien die we daar tot nu toe hebben gevonden vertonen nauwelijks een 'eigen' karakter, maar lijken meer overgenomen van de geweven of Engelse trui.

De komende maanden gaan we ook zeker gebruiken om alle interessante verhalen die Monique voor ons heeft gevonden verder uit te spitten. In Vlaanderen lijkt breigoed namelijk wel een grote rol te hebben gespeeld in het vissersleven, maar op een heel ander 'niveau' dan de truien. Daarover later meer.

We houden ons nog steeds aanbevolen voor mooie verhalen, foto's en interessante opmerkingen.