Over vissers en fietsen

 Wat de jongedame hieronder van plan is kun je bedenken... en ze heeft er veel plezier in.

Haar fietstrui is gebreid van 6-draads sokkenwol: Prettig om mee te breien, een mooi resultaat, gemakkelijk uit te wassen (de vlekken gingen er in één wasbeurt uit, het bewijs is te zien in de winkel van Jeanet) en bijna onverwoestbaar - kortom: heel geschikt om lekker in buiten te spelen. De trui heeft een authentiek Zeeuws patroon.

Originele foto fietstrui: 't Uusje van Eine
Alle andere foto's: Martin van Dijke

Maar zou de jongeman die op déze foto staat 👉
ooit hebben kunnen dromen dat hij zoveel jaren later in de belangstelling zou staan? En dat wij heel nieuwsgierig zijn hoe hij heet en 'van wie ie er eentje is' (wie zijn familie is)? Weet u het? Stuur ons dan een berichtje...

De trui die hij draagt - en die vast door zijn moeder, oma, zus of zijn lief is gebreid - spreekt nog steeds tot de verbeelding en doet het tegenwoordig hartstikke goed. De nieuwe truien - bij Jeanet te zien in de kleuren rood, wit en blauw - wachten erop om gebreid te worden.

Dus: Zijn de breinaalden uit het vet gehaald, de punten geslepen en de eventuele leesbrillen gepoetst? 

Bij Jeanet zijn de breipakketten voor deze trui te koop in heren-, dames- en kindermaten. Als je bij haar het garen bestelt krijg je het patroon er gratis bij. De patronen beschrijven de herenmaten 46 - 56, de damesmaten 38 - 48 óf de kindermaten 122 - 152.

Liever een los patroon? Die kun je bestellen in onze webshop. Na het afronden van de betaling (niet vergeten op 'betaling afronden' te klikken ;-) is het patroon direct te downloaden.

Direct naar het herenpatroon

Direct naar het damespatroon

Direct naar het kinderpatroon

Tot de volgende ronde!

We zijn er bijna

 In de vorige blogpost konden jullie lezen dat we de afgelopen maanden niet stil hebben gezeten - en de mensen in Arnemuiden ook niet. Volgend jaar staan er grootse dingen te gebeuren, daarover later meer - op ons blog of op dat van Jeanet.

Foto: Marijn Postma

Zoals we al vertelden is de 'fietstrui' enorm populair onder breisters/ breiers om te maken en bij anderen om die te dragen. Het patroon (uit 2014!) was aan een opfrisbeurt toe. Dat hebben we gedaan. Tijdens dat opfrissen vonden we ook nog een los steekje, of een steekje teveel - of juist te weinig - het is maar net vanaf welke kant en in welke maat je breit.

Dat kan natuurlijk niet, dus Ans en Anja hebben zich een slag in de rondte gerekend, alle losse steekjes vast gezet en opgehaald, zijn nog eens een rondje gaan fietsen voor een fris hoofd...

Enfin, er is hard gerekend en overlegd. Laten we het daar op houden.

Foto: Marijn Postma

Na het tellen, maken en zetten van al die steekjes hadden we ook nog foto's nodig. Martin van Dijke (hij fotografeert regelmatig voor ons) en Marijn Postma (een nieuwe ster aan het firmament) hebben reuze hun best gedaan en onze modellen ook.
Wat een feestje om mee te werken was dat. De fotoshoot moest tussen de buien door, want ook bij ons is het niet vaak droog geweest in november. Alle modellen op de foto's in deze post: Anne, Inge en Nick - hartstikke bedankt!

Foto: Marijn Postma

Het is allemaal gelukt! Jullie zien de eerste resultaten in deze blogpost, binnenkort meer.

Wordt vervolgd... 

We zijn er weer!

“Jullie hebben zo lang niks meer gepost, bestaan jullie nog wel?” We hoorden het vaker, de laatste tijd. Maar niet getreurd: deze week kwamen Anja, Jeanet en Stefanie sinds lange tijd eindelijk weer bij elkaar! En.. wat hadden we dáár zin in!

We dronken gezellig samen koffie en kletsten bij over onze gezinnen, families, een nieuwe hond en wat nieuwe liefdes van onze kinderen. Anja verraste ons met nieuw breiwerk (yesss!!) en samen keken we terug op een in alle opzichten emotioneel jaar. Daar willen we verder niet al te veel bij stilstaan, maar het was natuurlijk wel de reden dat het héél lang zo vreselijk stil bleef aan onze kant. Wat we hier graag willen noemen is een welgemeend woord van dank voor alle steunbetuigingen die we kregen na het overlijden van zowel Stefanies moeder als Anja’s broer. Dat deed ontzettend goed!

Time-out

Lieve mensen, het is al langer stil op het blog van de Zeeuwse visserstruien en op dat van Tante Zoet. Achter de schermen zijn we natuurlijk al een poos bezig om álles wat we gevonden hebben tijdens de afgelopen jaren met betrekking tot brei- en haakwerk uit de Zeeuwse streekdrachten - én hun relatie met de wereld daarbuiten - te verwerken. Dat is een forse klus. We proberen verbanden te leggen en conclusies te trekken om zodoende logische verklaringen te vinden voor wat we zijn tegengekomen. Natuurlijk zijn we ook bezig om de mooie persoonlijke verhalen die we hebben gehoord op papier te zetten. En.. dan hebben we ook nog eens veel werk aan de patronen. Uiteindelijk is het de bedoeling dat alles in één boek komt.. een megaklus!! 

Dat we nu met het echte schrijfwerk begonnen zijn betekent sowieso dat we niet meer actief op onderzoek uitgaan. We denken dat we de kaders waarbinnen ons boek geschreven moet worden inmiddels goed hebben neergezet.

Maar.. nu doet zich iets anders voor. Helaas zijn zowel Anja als Stefanie de afgelopen tijd geconfronteerd met verdrietige en zorgelijke zaken binnen hun beide families. Zozeer zelfs, dat we hebben besloten om voorlopig een pauze in te lassen. We nemen een time-out om er zoveel mogelijk voor onze families te kunnen zijn. Hoe dit allemaal gaat aflopen en hoe lang dit zal gaan duren kunnen we nu nog niet overzien. Zodra er weer ruimte en energie is laten we weer van ons horen!

Creatieve groet van Anja, Jeanet en Stefanie

EINDEJAARSGROET!

Wij wensen iedereen heel fijne kerstdagen 

en een gelukkig, gezond en creatief 2023!

Hartelijke groeten van Anja, Jeanet en Stefanie

 

Herinneren jullie je deze nog?

 Het is nog nét geen jaar geleden, maar weten jullie nog dat er vorig jaar opnames zijn gemaakt? Jullie kunnen de blogpost én video daarover hier terugvinden.

Daarna bleef het lang, héél lang stil. Tot vorige week, toen we via de Gemeente Middelburg eindelijk het filmpje kregen doorgestuurd. Wat in het vat zit verzuurt niet zullen we maar denken 😃.

Het gele vest uit het filmpje breien? Klik hier voor het patroon.

De omslagdoek of het avonddoekje haken? Klik hier voor het patroon.

En weten jullie nog hoe blij we waren dat het weer mogelijk was om elkaar te ontmoeten? Toen wisten we nog niet dat het héél lang wéér niet zou kunnen. 
Daarom zijn we hartstikke blij dat we elkaar kunnen treffen bij Blij dat ik Brei op de winterfair van 25 november. En wat wil het toeval? Het is die dag ook nog internationale Gansey Day. Dus trek je handgebreide truien uit de kast (het wordt koud is er voorspeld) en kom ze laten zien. Je mag natuurlijk ook je handwerkje-wat-nog-niet gereed-is meenemen om gezellig te komen breien/ haken/ borduren/ naaien én we zijn beschikbaar om vragen te beantwoorden.

Jeanet is in streekdracht en Stefanie en Anja zitten op de praatstoel. Het is fijn dat het niet op zaterdag is, want in de weekeindes is er al zoveel te doen door achterstallige agenda's.

We hopen jullie te treffen aan de Markt 1 in Arnemuiden... als je de bel hoort weet je alvast dat we gaan babbelen.

CHERISH en babbelen

Gisteren togen Jeanet en Anja naar het oude, sfeervolle, karakteristieke stadhuis van Middelburg. Op het blog Blij dat ik brei kun je er ook over lezen.

Is het stadhuis oud (hoewel, aan het begin van de Tweede Wereldoorlog werd het gebombardeerd en verdween niet alleen het stadhuis maar óók alle archieven van de Zeeuwse gemeentes in de vlammen), de manier waarop wij de auto moesten registreren bleek hartstikke nieuw. Geen parkeerkaart zoals toegezegd, geen ticket maar 'gewoon online'.  
We hebben geen parkeerboete onder de ruitenwisser gevonden, dus het zal hebben gewerkt.

De middeleeuwse tafel in de inkomsthal werd gevuld met allerhande projecten die we de afgelopen tien jaar hebben bedacht, geschreven en gemaakt. Tante Zoet fungeerde als gastvrouw en één van de panelen van onze expositie 'Truien bij de vleet' in Arnemuiden in de zaagschuur gaf achtergrondinformatie.

Deze bijeenkomst was de laatste, CHERISH wordt afgesloten - net als het langer lopende traject van 7 jaar waaronder bijvoorbeeld ook het EU-project GIFS viel. Er werden allerlei conclusies getrokken. Wij vinden dat het ons vooral op plaatsen heeft gebracht waarvan we tien jaar geleden niet hadden durven dromen.

Maar: we hebben wel (her)nieuw(d)e contacten gelegd, onder andere met 'Zeeuwse Ankers'. En... er was een dame van één van de visserijmusea in België. We hebben uitgebreid met haar gesproken over mogelijke Vlaamse visserstruien. Zij is het met ons eens: het kan niet bestaan dat er langs de hele Noordzeekust visserstruien werden gedragen behalve aan de Vlaamse kust. Zij heeft ons beloofd dat ze gaat zoeken en met een nieuwe blik oude foto's zal gaan bekijken. Wie weet wat daar voor leuks uit gaat rollen. 

Er gaat ook een nieuw Europees traject lopen voor de komende zeven jaar, maar wat dat gaat brengen is nog helemaal niet bekend.

Zo sluiten we een hoofdstuk af en kijken we gelijk naar de toekomst. We zeiden het al in de vorige blogpost: op 25 november is de jaarlijkse winterfair in Arnemuiden. De winkel van Jeanet is de hele dag open, tot 20:00 uur 's avonds. Stefanie en Anja zijn er van 14:00 tot 17:00 uur, We luisteren graag naar jullie verhalen en na de bel lezen we voor uit 'eigen' werk: Truien bij de Vleet, Een trui met slangen en misschien lichten we al een tipje van de sluier op over een nieuw boek.

De toegang is vrij en vooraf aanmelden is niet nodig. 

Babbels bij de Bel

 

Op 25 november 2022

Eindelijk! We vinden het zó hartstikke leuk!! We gaan weer live!!!

(Nee, nu komen er niet nog meer uitroeptekens.)

Op vrijdag 25 november organiseert de ondernemingsvereniging van Arnemuiden de winterfair 2022.
De fair is van 14:00 - 20:00 uur. Wij zijn aanwezig in de winkel van Jeanet (Blij dat ik Brei) van 14:00 - 17:00. 

Willen jullie ons ontmoeten, vragen stellen over een patroon, gemaakte (gehaakte, gebreide) stukken laten zien, nieuwe vondsten tonen, patronen kopen? Wij zien en horen jullie graag.

Op de tijdstippen van het affiche zijn jullie welkom om naar óns te komen luisteren.

De toegang is gratis en je hoeft niet vooraf te reserveren.

Tijdelijk buiten gebruik en we gaan weer live!

 UPDATE: We zijn weer online.

van: chielsen.nl

Wegens onderhoud zijn de website én de webwinkel www.visserstruien.eu tijdelijk buiten gebruik. We hopen zo snel mogelijk terug bereikbaar te zijn.

Maar: we gaan ook weer live!! Jullie kunnen ons persoonlijk ontmoeten op vrijdagmiddag 25 november 2022 bij Blij dat ik brei in Arnemuiden. Binnenkort meer...

Een trui met slangen

Is álles over de Zeeuwse visserstruien inmiddels gezegd en geschreven? Of… zijn er toch nog raadsels onopgelost? Eigenlijk dachten wij, na tien jaar onderzoek, dat we in Zeeland alles wel zo’n beetje hadden gevonden en vastgelegd. Totdat Anja zich bij het breien van een nieuwe slangentrui voor Ali realiseerde dat er nooit een ‘echt’ (lees: compleet uitgeschreven) patroon van de slangentrui was gemaakt. Nu ze toch bezig was…

Toen vervolgens de opnames van het programma Denkend aan Holland bij Jeanet in Arnemuiden waren, kregen wij ineens een lumineus idee! Zou het niet leuk zijn om een nieuwe, kleine uitgave te maken met alleen de slangentrui in de hoofdrol? Die slangentrui, waarmee het voor ons indertijd allemaal begon? Met in dat boek niet alleen alle uitgeschreven patronen, maar ook interessante verhalen over het Arnemuiden van toen en nu, en mooie foto’s en afbeeldingen?

Met veel trots presenteert Stichting Zeeuwse Visserstruien deze nieuwe uitgave, het e-boek: 'Een trui met slangen'. 

Naast de patronen van de slangentruien voor heren en dames (zowel rond, als plat breien) vindt u ook het patroon van een muts en een babydekentje met slangenmotief. Natuurlijk er valt ook weer genoeg te lezen en te bekijken. Van vergeten beroepen tot (kinder-)spelletjes en een lokaal recept. Kortom: volop brei-, lees- en kijkplezier!

Dit e-boek van 64 pagina’s is te koop via onze webshop en kost € 8,95.

Koopt u garen voor één van de patronen in deze uitgave bij Jeanet van Blij datik brei/Atelier Jaffari in Arnemuiden? Dan krijgt u deze nieuwe uitgave er gratis bij.

N.B. Waarom een e-boek, en geen papieren boek vraagt u zich misschien af? Omdat de prijzen van papier momenteel de pan uit rijzen! De verkoopprijs van ons boek zou gedrukt en verzonden minstens 40 a 45 euro worden, en dat voor 'slechts' 64 pagina's. Dat vinden wij veel te gortig. Mocht er eventueel nog een offerte binnenkomen die wel interessant is qua prijs, dan zullen we dit besluit zeker heroverwegen.

Denkend aan... Zeeland

Niks leukers dan Andre van Duin en Janny van der Heijden varend op een bootje door Nederland, toch? Wij zijn al jaren fan. Maar als ze dan ook nog eens onze eigen provincie Zeeland bezoeken wordt het natuurlijk nog leuker! Wij wisten vooraf al, dat er aangelegd zou gaan worden in Arnemuiden, wat uiteraard voor de nodige voorpret zorgde.

Jeanet was dit voorjaar gevraagd door Omroep Max om Janny en Andre te ontvangen. Het plan van Omroep Max was dat Janny dan vervolgens in de Arnemuidse dracht zou worden aangekleed. Aangezien dat aankleden nogal 'een dingetje' is, werd dat idee weer snel losgelaten. 

Op een mooie dag in juni werden de nodige opnamen gemaakt van Jeanet in dracht en Ali in de Arnemuidse slangentrui - die trui waar het in 2012 allemaal mee begon. En daarna begon het lange wachten!

Gisteravond was het dan eindelijk zover, vol spanning zaten we allemaal voor de buis. Je moet altijd maar zien hoe het eindresultaat wordt, wie er in-gemonteerd, of er uit-gemonteerd wordt… Zouden Jeanet en Ali er 1 minuut te zien zijn, of misschien wel 5?

Wie de uitzending gezien heeft hoeven we niks meer te vertellen, want.. wat was het leuk! Wie hem gemist heeft kunnen we alleen maar aanraden om hem terug te zien. Want ja, ‘ze’ zaten erin, en hoe!! Mooi was de aandacht voor de klederdracht van Jeanet en de slangentrui van Ali. Maar echt ook mooi om te zien hoe geïnteresseerd ze waren in Ali’s verhaal, hoe hij als vluchteling uit Iran in Zeeland terecht was gekomen.

Die slangentrui, daar zit ook nog een verhaal achter. Ali draagt al jaren zijn ‘eigen’ slangentrui, maar op een dag bleek zijn trui onverklaarbaar verdwenen te zijn. Wekenlang werd er gezocht naar de trui, maar.. hij werd niet terug gevonden. Anja bood daarom aan om een nieuwe trui voor Ali te breien. En tijdens het breien van die trui kwam er een heel leuk plan in haar op. Een plan over de slangentrui. Jeanet en Stefanie werden ingelicht, en al snel ging het balletje rollen.

Terwijl iedereen dacht dat wij genoeglijk aan het strand verbleven en vakantie hielden, werd er achter de schermen heel hard gewerkt! En: het resultaat mag er méér dan zijn! Nog heel even wachten. Dan laten we jullie dat resultaat zien. Want, het is nog steeds vakantietijd en dat betekent dat niet alles even snel uitgevoerd kan worden.

Dit alles dus dankzij de komst van Andre van Duin en Janny van der Heijden naar Zeeland. Geen wonder dat Janny daarom een tas vol wol en het patroon van de slangentrui mee kreeg van Jeanet als cadeautje. We zijn benieuwd wanneer we Andre in zijn slangentrui te zien krijgen ;) 

Onrust in Zeeland

Enkele weken geleden was het behoorlijk onrustig in Zeeland; een flinke filmploeg overspoelde onze eilanden.. wat was er in ’s hemelsnaam aan de hand? Niet alleen in Veere, Yerseke en Middelburg stonden mensen te kijken wie en wat er gefilmd werd, maar vooral in Arnemuiden was het een drukte van belang. Toeschouwers op de kade, in het dorp en overal nieuwsgierige mensen!

Stefanie maakte het per toeval aan den lijve mee. Tijdens haar werk in de binnenstad van Middelburg zag ze ineens een filmcrew voorbij komen. Natuurlijk ging ze snel even kijken. Een oudere man en vrouw met een klein hondje werden uitgebreid gefilmd. Ze liepen net een straatje verderop in, Stefanie zag hen alleen op de rug, dus om wie het nou precies ging werd haar niet direct duidelijk. Middelburg wordt wel vaker gebruikt als filmlocatie, dus het zou vast weer om een journaal-item of toeristenspotje gaan vermoedde ze. Wat zij niet kon weten was dat dit niet zomaar een filmopname was. Later bleek pas wie daar liepen, en wat er allemaal aan de hand was in Zeeland!

Foto Edwin Mijnsbergen

Wat nog leuker is, is dat er ook opnames in Arnemuiden werden gemaakt. Arnemuiden, waar wij een leuke thuisbasis hebben bij Jeanet. Maar helaas… zelfs geen ienie-minie klein tipje van de sluier mogen we oplichten. Nog 2 weekjes wachten, dan kan iedereen het eindresultaat van deze filmopnames zelf op tv zien! En.. wij zijn net zo nieuwsgierig als jullie!!

Foto Aart van Belzen

P.S. De uitzending is te zien op 11 augustus om 21.15 op NPO1. 

Zomerstop!

Het is even wat stiller hier bij ons op het blog: Anja is - helaas- geveld door een pijnlijke schouderblessure (waardoor breien, patronen schrijven en computeren op een heel laag pitje staan) en Stefanie en Jeanet maken, naast mantelzorgen, momenteel ook nog eens heel veel uurtjes in het 'werkzame' leven. Natuurlijk blijven er leuke dingen op ons pad komen, het vraagt alleen tijd om er in te kunnen duiken. Zeker nu de lente is aangebroken lonkt ook nog eens het buitenleven!

Daarom hebben we besloten om onze zomerstop iets te vervroegen, en per 1 juni 'uit de lucht te gaan'. Dat wil niet zeggen dat we niets meer zullen posten, maar in principe houden we vanaf nu tot eind september even pas op de plaats.

Wij wensen iedereen heel fijne lente- en zomermaanden toe, en mochten er interessante dingen te melden zijn dan horen jullie van ons!

Hartelijke groeten van Anja, Jeanet en Stefanie

 Wij wensen iedereen heel fijne en zonnige Paasdagen toe!

© Jan Willen Hament

Groetjes van Anja, Jeanet en Stefanie

Zierikzee in het zonnetje!

De eerste foto’s van visserstruien en ‘vissersvesten’ Zierikzee druppelen langzaam binnen.. wat geweldig om de prachtige resultaten te zien, die met zoveel plezier gebreid worden!

Weten jullie het nog? Van de originele visserstrui uit Zierikzee, die we in november 2019 geschonken kregen door Kees Schot? Anja maakte niet alleen het patroon van deze authentieke trui, maar ze ontwierp ook een eigentijds vest waarbij de originele motieven de hoofdrol spelen.

Leuk om de visserstruien en -vesten die inmiddels af - of in de maak zijn - in het zonnetje te zetten.

Wilma Vennix maakte dit prachtige vest!

De prachtige blauwe Zierikzee van Ada van der Schee, ze breidde er inmiddels al drie!

Pie de Bloois breidde haar eerste Zierikzee en is inmiddels aan een tweede exemplaar begonnen

Sara van Dijk is bezig aan haar Zierikzee in jeans blauw 

Natuurlijk zijn we heel benieuwd of er nog meer truien of vesten ‘in de maak’ zijn, of al helemaal af. We nodigen je van harte uit om jouw exemplaar te delen in onze Facebookgroep!

Het garen voor deze trui (Lang Jawoll, 75% wol, 25% polyamide) kun je aanschaffen bij Jeanet in Arnemuiden of bestellen via haar webshop. Je krijgt het patroon er dan gratis bij.

Inmiddels is er ook een luxe breipakket van visserstrui Zierikzee beschikbaar bij Wolboerderij Blij Bezuiden.

Dit pakket bestaat uit Zeeuwse merinowol van eigen kudde, plus gratis patroon. Meer info vind je hier. 

En.. hebben we verder nog plannen? Jazeker hebben we die. Maar of die door kunnen gaan blijft afhankelijk van corona. Voorlopig testen we elke dag, in de hoop dat we vrijdag nog steeds negatief zijn en op pad kunnen gaan. Duimen jullie voor ons dat het door kan gaan?

Van oud naar nieuw: een vernieuwde webshop!

Daar zijn we weer! Na een fijne kerstvakantie pakken wij de draad weer op! We hopen dat iedereen, ondanks de corona lockdown, de feestdagen kon vieren met familie en/of vrienden; al was dat wellicht in een ietwat andere vorm dan we gewend zijn. Inmiddels zijn de scholen weer begonnen, en hopelijk kunnen er gauw voor alle sectoren de gewenste versoepelingen volgen… dan kan íedereen de draad weer oppakken!

De afgelopen weken hebben wij, ondanks de genoten vakantie, echter niet stil gezeten. Vooral Anja is ávonden lang bezig geweest met de hele grote klus die al een poos op ons programma stond: zij heeft, samen met hulp van onze webmaster Simon, de webshop grondig opgeschoond en aangepakt.

Begonnen we ooit met de verkoop van een paar patroontjes, de laatste jaren kwamen er steeds meer patronen bij. Wanne, Tannetje, Adriana, Prina, maar ook ons e-boek Truien bij de Vleet en beide mee-brei-dekens vonden hun weg naar de webshop, waar ze door velen gekocht en met veel plezier gebreid of gehaakt werden. Inmiddels is de lijst met patronen zó lang geworden dat het allemaal wat onoverzichtelijk werd. Hoog tijd dus om er wat meer structuur in aan te brengen, en vooral ook om de foto’s te verbeteren. Die waren al sinds het begin niet naar onze zin.

En nu, tatarata… Bijna, bíjna is het zover! De huidige webshop zal tot zondagmiddag 16 januari 12.00 uur zichtbaar zijn. Na 12.00 uur gaan we offline, en vanaf 18.00 uur zal de vernieuwde webshop online zijn. We zijn natuurlijk heel benieuwd of het digitaal allemaal gaat lukken, maar… vooral ook wat jullie er van zullen vinden!

Nog even afwachten, dus..!

N.B. Met het ingaan van de vernieuwde webshop zal ook een prijsaanpassing plaatsvinden. 

Wij wensen iedereen

en houden kerstvakantie tot 15 januari 2022!

 

Er was eens 5: Handel en wandel

In deze blogpost vliegen we samen door de geschiedenis van het breien in Europa en de Nederlandse geschiedenis. We doen dat heel summier omdat de verhalenlijn 'Er was eens' anders véél te lang zou worden.

Breiende madonna, Bertram van Minden begin 15e eeuw
Van; Wikipedia

De vroegste breiwerken in Europa worden gemaakt voor Spaanse koningshuizen door Arabische breiers. Het breien werd vermoedelijk ontwikkeld in Azië en/ of de Arabische landen nadat daar het spinnewiel was uitgevonden. Met dat spinnewiel kunnen de lange draden worden gefabriceerd die nodig zijn voor een breiwerk. (Het zou ook zo maar kunnen zijn dat het breien zich tegelijkertijd op verschillende plaatsen op de wereld heeft ontwikkeld. Zoiets gebeurt vaker in de geschiedenis van de mens.)

Volgens veel bronnen op het internet verschijnen tijdens de 80-jarige oorlog (1568 - 1648) en de Spaanse overheersing in de Nederlanden de eerste gebreide kledingstukken. Op het blog 'Nederlands gebreid' vinden we echter dat het eerste breiersgilde in de Nederlanden mogelijk al in 1429 in Tournai werd opgericht. Dat klinkt waarschijnlijk en zou qua tijd overeenkomen met de afbeelding hierboven van Bertram van Minden, een Duitse kunstschilder. Deze schilder leefde van ca. 1340- 1415 en was dus al zo bekend met de kunst van het breien dat hij een trui afbeeldt die wordt gebreid op 4 naalden. 

Via datzelfde blog komen we op het spoor van Irena Turnau en wat zij schrijft over de geschiedenis van het breien in het stuk 'The knitting crafts in Europe from the thirteenth to the eighteenth century'.  Hierin kun je lezen dat de Nederlanders beroemd waren om hun breiwerk en dat onder andere Engeland in de 16e eeuw gebreide handschoenen importeerde uit de Nederlanden. Ook vinden we dat algemeen wordt aangenomen dat het breien vanuit Nederland naar Scandinavië is 'geëxporteerd' (zie pagina 22 in het artikel).
Dit klopt met wat Annemor Sundbø schrijft in haar boek 'Koftearven': één van de oudste termen voor een 'kofte' is 'hollandsk truien'. Maar hoe kwamen die truien dan in Noorwegen terecht?

We zwaaien af naar de Nederlandse geschiedenis.
Een beetje een onderbelicht onderwerp in onze vaderlandse historie is de periode van de 'moedernegotie' of de Oostzeehandel. Deze Oostzeehandel ontstond in de 15e eeuw, bleef tot 1660 winstgevend en kwam voort uit de (haring)visserij. In een blogpost uit 2013 schrijven wel al over het haringkaken en dat dit waarschijnlijk in Biervliet, in wat nu Zeeuws-Vlaanderen is, werd uitgevonden. 
We komen in deze post ook op de Shetland-eilanden terecht (figuurlijk dan) en bij de Itse muts, een kledingstuk wat Annemor ook noemt in haar boek.

Itse muts, replica/ proefmodel
Collectie Stichting Zeeuwse Visserstruien

Terug naar de Oostzeehandel; onder andere graan, zout en hout werden verscheept en verhandeld.  Brouwershaven was bijvoorbeeld een doorvoerhaven voor zout naar de Oostzee. Maar: niet alleen Brouwershaven, bijvoorbeeld ook Middelburg, Veere, Arnemuiden en Zierikzee profiteren van deze handelsperiode. Een samenvatting over de Oostzeehandel kun je vinden op Wikipedia. Er werden tijdens de bloeiperiode van de moedernegotie verschillende oorlogen gevoerd om die handel te kunnen controleren. Nederland was - afhankelijk van wie er aan de winnende hand was - bondgenoot van de Denen of van de Zweden. De Deense koning die de Sont beheerste was echter de belangrijkste bondgenoot tijdens de periode van de Oostzeehandel.

In 1536 houdt Noorwegen op te bestaan als zelfstandig land, Deense edellieden gaan het land besturen en dat duurt maar liefst tot 1814. Zo komen we weer terug bij de geschiedenis van het breien in Noorwegen en de 'nattrøje'. De Denen laten namelijk  breiers uit Nederland komen voor het vervaardigen van breiwerk. Eén van die Nederlanders is bijvoorbeeld 'Willumb Willumbsen' (bedenk dat er vaak geen eenduidige schrijfwijze was voor namen en woorden en de oer-Hollandse naam Willem Willemsen ligt op het puntje van je tong...). Willumb vestigt zich in Kopenhagen en vervaardigt breiwerk voor de Deens-Noorse markt. 

De Nederlandse controle over die Oostzeehandel was één van de aanleidingen tot de Nederlands-Engelse oorlogen. Tijdens één van die oorlogen voer Michiel de Ruyter naar Chatham (in 1667) voor een aanslag op de vloot van de Engelse marine in hun eigen haven - het spreekt nog steeds tot de verbeelding. Deze oorlogen zijn in de periode die we noemen in 'Er was eens 2', de periode waarin de 'nachttruien' populair zijn bij onder andere de Engelse, Noorse en Deense adel en waarvan bekend is dat deze truien niet alleen in Engeland werden vervaardigd, maar dat ze óók van elders werden geïmporteerd.
En nu lijken we de cirkel rond te kunnen breien en was het idee dat 'Michiel de Ruyter misschien al wel de voorloper van een visserstrui heeft gedragen' mogelijk helemaal zo gek nog niet.

Dit is de laatste blogpost voor dit jaar. Tijdens het zoeken naar 'de trui van Michiel' ;-) vonden we nog meer opmerkelijke en leuke dingen. Niet alleen over de visserstruien, maar ook over ander breiwerk uit de (Zeeuwse) streekdracht.

We zijn ons aan het beraden over hoe en waar we dat met jullie gaan delen.

Wordt vervolgd...

Er was eens 4: Damast breien

In de vorige aflevering noemen we het al even: damast breien. Annemor Sundbø gebruikt de term voor gebreide patronen in rechte en averechte steken. In Nederland vinden we dit begrip alleen op de website van Evelien Verkerk: Nederlands gebreid. We laten verschillende zoekmachines los op het damast breien, maar hoe we ook googelen en duckducken, veel meer dan dat komt er niet boven water.

Uitsnede van  Nattrøje, ca. 1880, het patroon in rechte en averechte steken is duidelijk zichtbaar
Bron: Norsk Folkemuseum - digitaal museum

Gelukkig is Stefanie niet voor één gat te vangen en besluit zij via FB contact op te nemen met Evelien. Die stuurt ons al heel snel een leuke e- mail terug en daarmee komen we verder.

Evelien schrijft:

"Voor zover ik mij herinner heb ik de term 'damast breien' voor het eerst gelezen in beschrijvingen van museumstukken bij musea die ik heb bezocht. Vanaf de 17e eeuw was Nederland fameus voor zijn verfijnd breiwerk waarbij tot begin 19e eeuw motieven vooral werden gebreid in rechte en averechte steken...
... Verder zijn er uit de 17e eeuw mannenjassen bekend in effen zijden damastbreiwerk uit Italië, zie dit artikel (PDF). Bij dit type gebreide mannenjassen wordt ook soms in twee kleuren, met gouddraad zelfs, brokaatweefsel nagebootst en zo werd ook damastweefsel geïmiteerd, wat allebei dure stoffen waren.
In de collectie van het museum in Deventer zit een fragmentje breiwerk met zijde en gouddraad waar ook rechte en averechte blokjes damastbreiwerk te zien zijn, volgens de archeoloog een stukje bisschopshandschoen"

Wat we hierboven lezen komt helemaal overeen met wat we de laatste tijd hebben gezien en gevonden. 
Daarmee kunnen we een tijdlijn gaan maken, een samenvatting van de Nederlandse (Hollandse) geschiedenis waarin we het door ons gezochte en onderzochte breiwerk een plaats gaan geven. Daarbij moeten we niet vergeten dat de Nederlanden in een deel van die geschiedenis groter was dan tegenwoordig. Door de eeuwen heen zijn de grenzen van verschillende landen, waaronder ook die van  Nederland, herhaaldelijk verschoven en verplaatst.

Evelien geeft ook tips over een aantal websites waar we verder kunnen lezen. Eén van de links leidt ons naar mitaines, mofjes en wantjes (waarover later meer) en via dezelfde website maar dan een andere link belanden we bij het boekwerk Praktische handleiding voor onderwijzeressen der aanvangs- of kinderscholen en die der vrouwelijke handwerken voor jeugdige meisjes van Alberdina Woldendorp. 
Dit is een dame die niet voor één gat is te vangen en die weet waar ze voor staat. In haar boek uit 1827 geeft zij aan dat 'Ofschoon holbreiden thans weinig meer in smaak is, blijft deze kunst evenwel toch zeer belangrijk in het vak van vrouwelijke handwerken' (p. 150).  Het 'holbreiden' (of ajour breien zoals we het nu noemen) komt uitgebreid aan bod in Het BeddenGoed van tante Zoet. Is dit een gevalletje 'toeval bestaat niet'? We wijden graag in een andere blogpost meer aandacht aan Alberdina.  

En daarmee gaan we ook terug in de tijd op dit blog. Al in 2013 vertellen we over Brouwershaven, over de truien die we daar vinden, onze vraagtekens daarbij en over het feit dat 'Brouw' in de 16e eeuw een doorvoerhaven was voor zout naar de Oostzee.

In hetzelfde jaar schrijven we een blogpost over haring en oorlog. Ook toen speelde de gedachte al dat gebeurtenissen in de geschiedenis van invloed zijn geweest op de verspreiding van visserstruien. Nu weten we dat dat inderdaad klopt, het lijkt er zelfs op dat het niet alleen geldt voor visserstruien, maar misschien ook over verschillend breiwerk van ons project 'Het GeriefGoed van tante Zoet'.

Volgende keer nemen we jullie daarom mee terug in geschiedenis: naar de moedernegotie, naar verschillende oorlogen en naar de tijd van Napoleon Bonaparte.

Wordt vervolgd...

Er was eens 3: De wijze van schrijven

Nattrøyer/ trøjer/ thrøyge/ thøie... het is niet zo gek dat we jaren geleden het spoor bijster raakten. Annemor noemt in haar boek 'Koftearven' zo'n tien verschillende schrijfwijzes waarvan 'truie' nog het meest op het hedendaagse Nederlandse woord 'trui' lijkt. Het ligt dus gelukkig niet helemaal aan ons dat we in eerste instantie niets vonden.

Het interessante is dat hóe iets wordt genoemd of geschreven de verwantschap tussen dingen mede kan aantonen. Dat blijkt ook als we verder lezen in het boek. De eerste 'algemene' Noorse truien werden  tryja, færøysk troggja (truien van de Faeröer), estisk troi (uit Estland) en hollandsk truien genoemd. Dat laatste hoeven we vast niet te vertalen.
We besluiten dat het spoor van de nattrøyer interessant genoeg is om het verder te volgen en we kruipen op de bank met een kop thee binnen handbereik en ons neus in het boek.

Tarjei Bjugsson Sagnskar
(foto uit genealogie album Gunnar Thune Drengsson)

We lezen en lezen... en vinden de foto hierboven. Deze man, Tarjei, is duidelijk al wat ouder en draagt een wat wij nu 'Noorse' trui noemen. De datum van de foto is onbekend, maar die is zeker van vóór 1896, omdat Tarjei toen overleed. Opmerkelijk en leuk is dat Tarjei de tweelingbroer is van Arne die op de tekening verderop staat, dat past in dit verhaal, twee 'schrijfwijzes' van hetzelfde genetische materiaal...

De nattrøyer waar het allemaal mee begon waren - zoals we in het vorige verhaal schreven - gebreid van zijde op hele dunne naalden. Ze waren rijkelijk versierd met borduurwerk wat er naderhand op werd aangebracht, maar hadden ook patronen in rechte en averechte steken.

Met de rechte en averechte steken komen we terug op de verwantschap tussen woorden, hoe iets wordt genoemd en wat dat dan betekent. Wat het dan weer ingewikkeld maakt is dat woorden nú een heel andere betekenis kunnen hebben dan woorden tóen. De term 'nachttrui' wil namelijk helemaal niet zeggen dat dit kledingstuk (alleen) 's nachts werd gedragen. In dit geval geeft het ook iets aan in de richting van 'thuis gedragen in de informele sfeer'. Denk hierbij bijvoorbeeld ook aan de woorden 'kamerjas', 'ochtendjas', 'badjas' en 'huispak'.
Het resultaat van het breien met zijde in rechte en averechte steken lijkt veel op geweven damast, de weeftechniek die in eerste instantie ook met zijde werd gedaan. Daaruit is de term 'damast breien' ontstaan in het Noors. De enige die we kunnen vinden in Nederland en de techniek zo noemt is Evelien Verkerk op haar blog 'Nederlands gebreid'. (Daarover later meer.)

Het zal jullie niet verrassen dat de ingebreide motieven niet alleen 'voor het mooi' waren. Ze moesten de drager of draagster (truien werden door mannen én vrouwen gedragen) beschermen tegen het kwade.
De zijden nachttruien werden gebreid in één kleur - we zien vooral rood en blauw - maar de erop geborduurde motieven hebben andere opvallende kleuren. 
Hoe uit de éénkleurige breisels de meerkleurige Noorse truien zijn ontstaan is niet duidelijk. Men weet alleen zeker dat ze vanaf het midden van de 19e eeuw in Noorwegen voorkomen. Daarmee verlaten wij het spoor naar de Noorse, meerkleurige truien en gaan we verder met het spoor van de 'monochrome' truien in rechte en averechte steken.

In 1848 wordt Arne Bjugsson Sagneskar geportretteerd door Adolph Tideman. We vinden de afbeelding onder andere terug in het genealogische album van Gunnar Thune Drengsson.

Op deze tekening is Arne te zien in een gebreide trui. Aan de ene kant is de vraag of de motieven gebreid zijn in rechte en averechte steken of dat die is gebreid in verschillende kleuren. Aan de andere kant is dat misschien niet eens zo interessant. Want: als de trui in rechte en averechte steken is gebreid lijkt dit verdacht veel op de bij ons zo bekende visserstrui. Maar: als de trui is gebreid in meer kleuren zou dit zo maar 'een andere schrijfwijze voor hetzelfde woord' kunnen zijn en lijkt die verdacht veel op de bij ons zo bekende visserstrui.

Wordt vervolgd...